زعفران، که از کلاله‌های خشک‌شده گل Crocus sativus به‌دست می‌آید، یکی از ارزشمندترین و گران‌ترین ادویه‌های جهان به‌شمار می‌رود. از ویژگی‌های منحصربه‌فرد زعفران می‌توان به رنگ طلایی عمیق، طعم غنی و خاکی، و عطری خاص اشاره کرد که اغلب با توصیف‌هایی همچون شیرین، گلی، همراه با ته‌بوهایی از عسل و یونجه بیان می‌شود. مقدار بسیار کمی زعفران می‌تواند رنگ زرد درخشان و طعمی پیچیده و لطیف به غذاها ببخشد، به همین دلیل در آشپزی به‌صورت محدود و با دقت به‌کار می‌رود. زعفران به‌طور گسترده در آشپزی خاورمیانه، مدیترانه و هند کاربرد دارد و در غذاهایی مانند پائیا، بریانی و ریزوتو استفاده می‌شود.

از نظر تغذیه‌ای، زعفران سرشار از آنتی‌اکسیدان‌هایی همچون کروسین، پیکروکروسین و سافرنال است که علاوه بر ایجاد رنگ و عطر ویژه زعفران، فواید زیادی برای سلامتی دارند. این ترکیبات دارای خواص ضدالتهابی و تقویت‌کننده خلق‌وخو هستند و زعفران قرن‌هاست که در طب سنتی برای کاهش علائم افسردگی، اضطراب و استرس مورد استفاده قرار می‌گیرد. همچنین باور بر این است که زعفران در بهبود حافظه و عملکرد شناختی مؤثر است. افزون بر این، زعفران حاوی مقادیر اندکی از ویتامین‌ها و مواد معدنی مانند منگنز نیز هست که در تنظیم قند خون و تقویت سلامت استخوان نقش دارد.

در آشپزی، زعفران در غذاهای شیرین و شور کاربرد دارد. معمولاً پیش از استفاده در دستور غذا، آن را در آب یا شیر گرم خیسانده تا طعم و رنگ خود را به‌طور کامل آزاد کند. در غذاهای شور، زعفران برای طعم‌بخشی به غذاهای برنجی، خورشت‌ها و سوپ‌ها به‌کار می‌رود، در حالی‌که در دسرها، اغلب با موادی مانند هل، گلاب و پسته ترکیب می‌شود. زعفران یکی از عناصر کلیدی در دسرهای مجلل مانند بستنی زعفرانی ایرانی و شیرینی‌های زعفرانی هندی (کِسَر) است. به‌دلیل قیمت بالا و طعم قوی، زعفران به مقدار کم استفاده می‌شود، اما طعم خاص و فواید سلامتی آن باعث شده که جایگاه ویژه‌ای در سنت‌های آشپزی در سراسر جهان داشته باشد.